“Sadəcə sayt lazımdır” çox vaxt yalnız sayt deyil

Çox vaxt söhbət belə başlayır:

“Bizə sadəcə bir sayt lazımdır.”

Bu, əslində normal tələbdir. Çünki sayt müştərinin gördüyü hissədir. Müştəri sayta daxil olur, xidmətlərə baxır, qiyməti öyrənir, forma doldurur və ya əlaqə saxlayır.

Amma iş çox vaxt burada bitmir.

Çünki müştərinin gördüyü səhifənin arxasında başqa bir proses başlayır.

Kim müraciəti qəbul edir?

Kim ona cavab verir?

Kim sifarişi təsdiqləyir?

Ödəniş harada qeyd olunur?

Müştəri yenidən müraciət edəndə əvvəlki məlumatları kim tapır?

Ona görə mən belə bir tələb gələndə ilk olaraq saytın necə görünəcəyini düşünmürəm.

Əvvəlcə biznesin bu gün necə işlədiyini anlamağa çalışıram.

Sayt sadəcə görünən hissə ola bilər

Bəzən həqiqətən də şirkətə sadə sayt lazımdır.

İnsanlar sizi tapsın, nə iş gördüyünüzü başa düşsün və sizinlə əlaqə saxlaya bilsin.

Problem bundan sonra başlayır.

Məsələn:

• Müştərinin göndərdiyi müraciəti kim görür?
• Müraciətin cavabı harada saxlanılır?
• Təsdiq WhatsApp-da, email-də, yoxsa başqa yerdə edilir?
• Eyni müştəri bir həftə sonra yenidən yazanda əvvəlki məlumatları haradan tapırsınız?
• Ödəniş edilibsə, bunu kim bilir?
• Bir işçi olmayanda onun gördüyü iş necə davam edir?

Bunlar artıq saytın dizaynı ilə bağlı suallar deyil.

Bunlar biznesin necə işlədiyi ilə bağlı suallardır.

Məsələn, oteldə məsələ sadəcə otaqları göstərmək deyil. Rezervasiya, qonaq məlumatları, ödəniş və otağın statusu da var.

Akademiyada sadəcə kursları göstərmək kifayət etmir. Müraciət, qeydiyyat, ödəniş və tələbənin sonrakı prosesi də var.

Məkan üçün isə rezervasiya, boş və dolu saatlar, ödəniş və işçinin gündəlik işi ön plana çıxa bilər.

Müştəri saytın bir hissəsini görür.

İşçi isə saytın arxasında başlayan prosesi idarə edir.

“Sayt” deyəndə bəzən əslində sistem nəzərdə tutulur

Məncə, burada əsas məsələ söz seçimi deyil.

Biznes sahibi “sayt” deyə bilər və bu tamamilə normaldır. Sadəcə onun əsl ehtiyacını başa düşmək lazımdır.

Bəzən ehtiyac budur:

• Müştəri müraciət etsin.
• İşçi həmin müraciəti itirməsin.
• Məlumat bir neçə yerdə fərqli formada saxlanılmasın.
• Kiminsə yaddaşından və ya Excel faylından asılılıq olmasın.
• Proses bir nəfər işdə olmayanda dayanmasın.

Bu halda artıq söhbət sadəcə veb-səhifədən getmir.

Söhbət işi idarə edən bir sistemdən gedir.

Əks halda çox maraqlı vəziyyət yaranır.

Sayt hazırlanır. Müştəri formu doldurur. Amma sonra həmin məlumat yenə email-dən WhatsApp-a, WhatsApp-dan Excel-ə, Excel-dən başqa bir yerə köçürülür.

Yəni sayt dəyişir, amma işin özü dəyişmir.

Mən layihəyə necə yanaşıram?

Mən layihəyə “Hansı rəngdə olsun?” və ya “Neçə səhifə olacaq?” sualı ilə başlamağı çox düzgün hesab etmirəm.

Əvvəl bunları anlamağa çalışıram:

• Müştəri sizinlə ilk dəfə harada qarşılaşır?
• Ondan sonra iş kimə ötürülür?
• Hansı addımlar hələ də əl ilə görülür?
• Eyni məlumatı neçə nəfər istifadə edir?
• Məlumat harada saxlanılır?
• Siz işdə olmayanda proses necə davam edir?

Bu sualların cavabları aydın olduqdan sonra saytın nə qədər lazım olduğu da daha aydın görünür.

Bəzən həqiqətən sadə bir sayt kifayətdir.

Bəzən isə sayt yalnız başlanğıcdır və arxasında işçinin hər gün istifadə edəcəyi bir sistem lazımdır.

Hər ikisi proqramdır. Sadəcə həll etdikləri problem fərqlidir.

Ona görə mənim üçün yanaşma belədir:

• Əvvəl biznesin necə işlədiyini başa düş.
• Sonra nəyin sayt, nəyin daxili sistem olduğunu müəyyən et.
• Daha sonra texniki həlli qur.

Çünki “bizə sadəcə bir sayt lazımdır” çox vaxt səhv tələb deyil.

Sadəcə, çox vaxt tam tələb deyil.