Sistem sınaqdan keçibsə, bu hələ istifadəyə hazır olduğu demək deyil
Layihələrdə bəzən belə bir keçid olur:
“Sistemi bir neçə nəfər istifadə etdi, problem çıxmadı. Deməli, artıq hamıya aça bilərik.”
Mən burada ehtiyatlı oluram.
Çünki məhdud sayda istifadəçi ilə sınaq çox vaxt daha rahat şəraitdə keçir:
- az sayda istifadəçi
- diqqətli və seçilmiş komanda
- əl ilə həll edilən problemlər
- hələ üzə çıxmamış istisna hallar
Bu, sistemin işlədiyini göstərə bilər.
Amma onun hazır olduğunu göstərmir.
Sınaq istifadəsi nəyi göstərir, nəyi yox?
Sınaq istifadəsi adətən bunları göstərir:
- əsas iş axını başa düşüləndir
- istifadəçilər sistemi qəbul edir
- əsas funksiyalar real işdə işləyir
Amma çox vaxt bunları göstərmir:
- eyni anda 20 nəfər işləyəndə nə baş verir
- səhv statusu kim və necə düzəldir
- köhnə məlumat yeni qaydalara uyğun gəlməyəndə nə baş verir
- problem yarananda kimə müraciət olunur və kim cavab verir
Yəni sınaq əsas iş axınının işlədiyini göstərir.
Real istifadə isə sistemin sərhədlərini üzə çıxarır.
Sınaqda yoxlanılan
- Əsas iş axını başa düşüləndir
- İstifadəçilər sistemi qəbul edir
- Əsas funksiyalar real işdə işləyir
Sınaq əsas axının işlədiyini göstərir. Real istifadə sərhədləri üzə çıxarır.
Tez-tez qarışdırılan gözlənti
Sınaqdan sonra bəzən belə bir gözlənti yaranır:
“Artıq hamı istifadə etsin.”
Amma aşağıdakı suallar hələ açıqdırsa, risk artır:
- Rollar müəyyən edilibmi — kim yaradır, kim təsdiqləyir, kim yalnız baxa bilir?
- Əsas iş axınından kənarda qalan 3–5 əsas istisna müəyyən edilibmi?
- Səhv əməliyyatı geri qaytarmaq mümkündürmü?
- Hesabatdakı rəqəmlər əməliyyat məlumatı ilə eyni mənbədən gəlirmi?
- İlk həftə kim dəstək verəcək və hansı problemi “sistem xətası” hesab edəcəyik?
Bunlara “sonra baxarıq” deyildikdə sistem çox vaxt sakit başlayır.
Sonra isə problemlər bir-birinin ardınca üzə çıxır.
Mənim üçün sağlam keçid necə görünür?
Sınaq uğurlu olanda növbəti addım sistemi dərhal hamı üçün açmaq deyil.
Daha sağlam ardıcıllıq belədir:
- Sınaq zamanı öyrənilənləri qaydaya çevirmək
- Rolları və istisnaları dəqiqləşdirmək
- Kiçik real istifadəçi qrupu ilə ikinci yoxlama aparmaq
- Sonra sistemi geniş istifadəyə açmaq
Belə olanda “sınaq uğurlu keçdi” cümləsi sadəcə yaxşı xəbər olmur.
Qərar vermək üçün sübuta çevrilir.
1/4 · Sınaq
Sınaq uğurlu keçdi
Əsas istiqamət işləyir. Öyrənilənləri qeyd et — bu, son mərhələ deyil, növbəti addım üçün əsasdır.
Nəticə
Sınağın uğurlu olması yaxşı xəbərdir.
Amma bu, son mərhələ deyil.
Sınaq göstərir ki, əsas istiqamət işləyir.
Hazırlıq isə göstərir ki, sistem real şəraitdə də gözlənilən nəticəni verə bilir.
Əvvəl sübut.
Sonra geniş açılış.