“Rəqibdə var, bizdə də olsun” kifayət deyil
Layihə danışıqlarında tez-tez belə bir cümlə eşidirəm:
“Rəqibdə var. Bizdə də olsun.”
Bu, bəzən düzgün istiqamət göstərə bilər.
Amma özlüyündə tələb deyil.
Bu, çox vaxt sadəcə müşahidədir.
Başqa məhsulda bir düymə, bir axın və ya bir hesabat görmək o demək deyil ki, eyni şey bizim sistemdə də eyni qiymətə və eyni sərhədlərlə həyata keçirilə bilər.
Rəqibin dünyası
Rəqibdə görünən feature
- Öz istifadəçi seqmentinə uyğun
- Qəbul edilmiş texniki borc
- Mövcud biznes inteqrasiyası
Nəticə: onların biznes modelinə uyğundur
Bizim reallıq
Birbaşa köçürmə riski
- Fərqli istifadəçi vərdişləri
- Əsas axından yayınma riski
- Gizli texniki və əməliyyat xərcləri
Nəticə: əsassız mürəkkəblik mirası
Rəqibin feature-i onun kontekstindən gəlir
Hər məhsul öz kompromisləri ilə böyüyür:
- hansı müştəriyə xidmət edir
- hansı prosesi sadələşdirib
- hansı mürəkkəbliyi qəsdən kənarda qoyub
- hansı texniki borcu qəbul edib
Feature ekranda sadə görünsə belə, arxasında çox vaxt illərlə formalaşmış qaydalar, istisnalar və inteqrasiyalar dayanır.
Onu “bizdə də olsun” deyə birbaşa köçürmək çox vaxt nəticəni yox, sadəcə görünüşü köçürmək deməkdir.
Əvvəl bu sualları verirəm
Rəqib istinadı gələndə mən əvvəl bunlara baxıram:
- Bu feature rəqibdə hansı konkret problemi həll edir?
- Həmin problem bizdə həqiqətən varmı?
- Bizdə eyni istifadəçi, eyni istifadə tezliyi və eyni risk varmı?
- Bunu əlavə etmək əsas axını gücləndirir, yoxsa ondan yayındırır?
- Bunu etməsək, müştəri itiririk, yoxsa sadəcə siyahıda bir sətir çatışmır?
Əgər cavab yalnız “rəqibdə var”dırsa, bu hələ işə başlamaq üçün kifayət deyil.
Görünən sadəlik gizli qiymət daşıyır
Ekranda bir seçim və ya bir status əlavə etmək asan görünə bilər.
Amma arxasında tez-tez bunlar dayanır:
- yeni biznes qaydaları
- mövcud məlumatlarla uyğunluq
- digər axınlara təsir
- dəstək və izah yükü
- “hamı üçün eyni” görünən bir şeyin əslində fərqli hallara parçalanması
Yəni sual “Bunu yazmaq neçə saat çəkər?” deyil.
Əsas sual budur:
“Bu, bizim məhsulun sərhədini və vədini dəyişirmi?”
Suüstü — ekranda görünən
Bir neçə UI elementi, yeni düymə və ya sadə seçim
Sualtı — sistemin dözməli olduğu yük
- Yeni biznes qaydaları və istisnalar
- Köhnə data ilə geriyə uyğunluq
- Digər kəsişən axınlara təsir
- Dəstək, sənədləşmə və izah yükü
Görünən sadəlik gizli kompromisləri gizlədə bilər.
Bəzən düzgün cavab “indi yox”dur
Rəqibi izləmək rəqabətdən qaçmaq deyil.
Amma gördüyümüz hər şeyi sistemə əlavə etmək də strategiya deyil.
Mənim üçün daha sağlam yanaşma belədir:
- əvvəl öz darboğazımızı və istifadəçimizi aydınlaşdırmaq
- rəqibdən gələn ideyanı checklist kimi yox, həll edilməli problem kimi qiymətləndirmək
- həqiqətən lazımdırsa, onu bizim kontekstə uyğun şəkildə qurmaq
- sadəcə “olsa yaxşı olar” səviyyəsindədirsə, backlog-a yazmaq və əsas versiyanın fokusunu qorumaq
Çünki məhsul rəqibin ekranının surətinə çevriləndə, onun güclü tərəfini yox, çox vaxt mürəkkəbliyini də miras alırsan.
Yekun
“Rəqibdə var” müşahidə ola bilər.
Amma yaxşı tələb belə səslənir:
“Bizdə bu problem var. Bu həll onu belə bağlayır. Buna görə indi lazımdır.”
Mənim üçün mühəndislik də burada başlayır — başqa məhsulun düyməsini köçürməkdə yox, öz kontekstində düzgün qərar verməkdə.